Bijles

26-07-2010

De Nederlandse bijenhouders vergrijzen, de diversiteit in bloemen neemt af, tuinen in de stad krijgen allemaal een laag tegels zonder bloemen met Intratuinkasteelmuur. En alsof dat nog niet genoeg is slaan ook de varroamijt en een schimmel, Nosema ceanae hun slag met mysterieuze bijensterfte tot gevolg:de hoogtijdagen van de bijenboer lijken geteld.

Toch trof ik in Osdorp Amsterdam in het Bijenpark toch nog twee heuse bijenjongeren, nou ja, oudere jongeren dan, die het houden van bijen als hobby op pakten. Gewoon voor naast de studie. Een pragmatische manier van met natuur omgaan, waarbij je honingopbrengst vergroot door een park te onderhouden en extra bloemen te planten. Het werkte aanstekelijk. Ik kreeg een beetje bijles en je kunt cursussen volgen tot imker waarbij je meteen je eigen volk krijgt. Mocht je geen wereldleidersinstinct hebben, dan kun je via bijen toch nog baas zijn van duizenden onderdanen met een eigen koningin.

En bijen zijn natuurlijk idiote wezens die de moeite van bestuderen waard zijn. Zoals Karl von Frisch al aantoonde toen hij de bijendans ontcijferde. Die dans houdt in dat bijen elkaar de weg wijzen naar een bloemenveld door een samba te dansen: ze schudden met hun achterlijf en draaien rondjes. Zo stippelen ze een tom-tom-route uit, en weten bijen hoeveel meter oostelijk en westelijk ze moeten vliegen. Hoe kunnen beestjes met de hersens van een speldenknop tot zulk 'intelligent'gedrag komen?

Misschien maken duizenden speldenknoppen samen wel één grote hersenpan. Uiteindelijk tik ik dit stukje tekst ook op een computer die door het gezamenlijk denken van duizenden mensen is geevolueerd. Onze complexe beschaving bestond ook niet, als miljoenen mensen voor ons hun kennis niet hadden opgeschreven en doorgegeven. Zonder de bijenzwerm van opgeslagen externe kennis die we internaliseren via onderwijs, blijft er van een individueel mens ook weinig meer over dan een idioot in een berenvel, of een liefhebber van gangstarap en R&B.

In Het Parool publiceerde ik mijn reportage met foto's over de Bijenjongeren.