GMO zit Europa nog niet in de genen



Landen met grote biolandbouwsector hebben grote weerstand gmo-gewassen, Nederlandse houding geldt als 'wijfelend'/tweeslachtig


05-01-2013

Recent vernielden milieuactivisten weer proefvelden voor genetisch gemodificeerde gewassen (GMO) in Wageningen. Een laatste stuiptrekking van tegenstand uit het verleden?

 

Buiten Europa is GMO geen issue meer. Mondiaal verbouwen boeren al 160 miljoen hectare GMO-gewassen, met de Verenigde Staten, Brazilie en Argentinie als koplopers. In de Verenigde Staten heet GMO een belangrijk hulpmiddel bij het bereiken van ‘duurzame’ landbouw met minder bestrijdingsmiddel.

Maar veel Europese landen blijven achter in acceptatie. Of zelfs gekant tegen GMO zoals Italie. Mondiaal kampioen intensieve landbouw Nederland valt qua beleid nog in de categorie ‘twijfelend’, samen met Duitsland, Polen en Belgie. Dat stelt het Amerikaanse biotech-epicentrum, het Donald Danforth Plant Science Center. Er zijn bloeiende onderzoeksgroepen, er vind brede toepassing plaats van biotech, maar beleidsmakers leggen nog niet de link met beleid voor duurzame landbouw: dan krijgt biologische landbouw de voorkeur ondanks haar 50 procent lagere productiviteit.

‘Waarom is er géén weerstand en géén uitgebreide gezondheidscontrole bij gewassen die genetisch veranderen via traditionele teelt’, vraagt Roger Beachy zich af bij een lezing in het Italiaanse Triest. Beachy is emeritus president van het Danforth Plant Science Center. ‘Maar zodra we doelgericht een gewenste eigenschap inbrengen dreigt overregulering door overheden, en zijn zelfs ‘veilige zones’nodig tussen proefvelden met GMO en andere gewassen.’

Beachy – zijn leven lang in dienst van overheidsinstellingen is nu wetenschappelijk adviseur van president Obama op landbouwgebied. Hij somt de bekende voordelen op, van GMO-gewassen. Inbrengen van een bacterieel gen in katoen, maakt de katoenplant oneetbaar voor zijn belangrijkste plaaginsect, de katoenboorder. Vele voedselgewassen zijn ook virusresistent te maken met GMO: het resultaat is dat zo veel minder insecticiden nodig zijn, sinds de eerste GMO-velden in 1996. ´GMO-gewassen spaarden zo al 850 miljoen Amerikaanse gallon (= 3145 miljoen liter) bestrijdingsmiddelen uit’, stelt Beachy.

 

De voorstanders- meest onderzoekers- kunnen er eenvoudig niet over uit, ook bij Delftse en Wageningse onderzoeksgroepen overheerst dat onbegrip. ‘Ik kan mensen niet vragen om morgen GMO te accepteren, maar wel dat ze beslissingen nemen op basis van bewijs en logica’, stelt Beachy. ‘Het lijkt er op dat publiek steeds meer moeite heeft met acceptatie van wetenschap.’ Een andere oorzaak: dubbel beleid in Europa.

De Europese Commissie steunt via het programma ‘Bioeconomie 2020’ onderzoek naar biotech in de landbouw. Tegelijk subsidieert de Europese Commissie lobbygroepen tegen GMO als Friends of the Earth: de activisten krijgen jaarlijks tussen de 3 en 4 ton euro, om Brusselse ambtenaren te belobbyen.

Juist die tegenlobby had in Europa veel succes. Mediacampagnes van Friends of the Earth en Greenpeace hielden GMO in Europa de afgelopen kwart eeuw tegen door het als ‘Frankensteinvoedsel’ uit te venten in media. Dat beschrijft journalist van New Scientist Daniel Charles in ‘Lords of the Harvest’. Dit onderzoeksjournalistieke boek schetste de tegenlobby, én de overspannen verwachtingen van biotech-onderzoekers als Beachy bij het ‘reddden van de wereld’met GMO.

In dit boek speelt de aartsvijand van GMO-onderzoekers Jeremy Rifkin een grote rol, schrijver van ‘The Biotech Century’ in 1998. Bij Rifkin’s naam veert Beachy meteen op. Rifkin heeft zichzelf recent opnieuw uitgevonden als adviseur van de Nederlandse overheid tegen klimaatverandering, en verdiende in 2011 voor een advies 3 ton euro aan de Provincie Utrecht. In de jaren ’90 was Rifkin buitengewoon effectief in het bespelen van media en politici, door te stellen dat wetenschappers met biotech ‘voor god’zouden spelen.

Groeperingen met anti-GMO-doelstellingen krijgen nog steeds ruimhartige overheidsfinanciering, of belastingvrijstelling bij giften via hun goede doelenstatus. ‘Velen van ons vroegen al langer af hoe de financiering van deze tegenstanders verliep in Europa’, zegt Beachy. Toch groeit in media weerstand tegen vernielingsacties als in Wageningen: zoals recent in de Volkskrant waarin Greenpeace werd aangevallen.Rifkin heeft de krimpende anti-GMO markt alvast op tijd ingeschat, door zich tegen het klimaat te keren. Je moet als anti- met je tijd meegaan.